اگر معنى سياست اصلاح امور مردم روى اصول صحيح عقلائى و رفاه حـال و آسايش بندگان خدا باشد، اسـلام تـمامش همين است و جز سياست چيز ديگرى نيست
خلاصه اي از زندگي اين بزرگ مرد عرصه دين و دانش:

الف) ولادت :
ايـشـان سـال 1306 هجري قمري، در يك خاندان علم و تقوى متولد شد. پدر عاليقدرش، سيد مهدى حكيم و مادرش عفيفه تقيه، نواده رجـالى، شيخ ‌عبدالنبى كاظمى، صاحب كتاب (تكملة الرجال ) مى باشد خاندان حكيم يـكى از خاندان هاى اصيل و عريق در عراق مى باشد كه شخصيت هاى علمى و اجتماعى بزرگى از آن خاندان برخاسته اند.

ب) اساتيد :
او از محضر بزرگان و آيات عظام كه ذيلا نام برده مى شوند، تلمذ نموده است. 1 ـ سيد محمد كاظم يزدى. 2 ـ شيخ محمد كاظم آخوند خراسانى. 3 ـ سيد ابو تراب خوانسارى. 4 ـ ميرزا حسين نائينى. 5 ـ آقا ضيا الدين عراقى. 6 ـ شيخ الشريعه اصفهانى. 7 ـ سيد محمد سعيد حبوبى. 8 ـ شيخ على باقر جواهرى.

ج) شاگردان :
وى در كمك بخشيدن به فرهنگ اسلامى، شاگردانى را تربيت نمود كه اسامى تعدادى از آنها ذكر مى شود. 1 ـ شيخ حسين وحيد خراسانى. 2 ـ شهيد سيد اسداللّه مدنى. 3 ـ شهيد سيد محمد باقر صدر. 4 ـ شيخ محمد تقى جعفرى تبريزى. 5 ـ شيخ محمد على مدرس افغانى. 6 ـ شيخ على طسوجى. 7 ـ سيد محمد على حكيم. 8 ـ سيد محمد تقى حكيم. 9 ـ شيخ مرتضى انصارى (مؤلف زندگانى و شخصيت شيخ انصارى ). 10 ـ شيخ محمد تقى فقيه عاملى. 11 ـ سيد محمد سعيد حكيم. 12 ـ سيد محمد مهدى موسوى خلخالى

د) تأليفات :
او آثار ارزشمندى از خود به يادگار گذاشته است كه برخى از آنها عبارتند از: 1 ـ مستمسك العروة الوثقى : نخستين شرح استدلالى كتاب عروة الوثقى. 2 ـ نهج الفقاهه. 3 ـ حقايق الاصول : شرح كفاية الاصول آخوند خراسانى. 4 ـ دليل الناسك : شرح استدلالى بر كتاب مناسك حج ميرزا حسين نائينى. 5 ـ رسالة فى ارث الزوجة من الزوج. 6 ـ تعليقه اى بر كتاب رياض از بحث اجاره تا نكاح. 7 ـ رساله مختصرى در درايه. 8 ـ مختصر منهاج الصالحين. 9 ـ حواشى بر نجاة العباد. 10 ـ شرح تبصره علا مه حلى. 11 ـ حاشيه بر رساله صلاتية.

هـ) مرجعيت :
مـرحوم سيد محسن حكيم، بعد از رحلت سيد حسين طباطبايى بروجردى، مرجعيت عامه و زعامت شيعه را به دست گرفت و در تنظيم امور ادارى حوزه هاى علمى و تأسيس مدارس و تربيت مبلغين، سعى و كـوشش بليغ مبذول داشت.

و) خدمات :
مرحوم سيد محسن حكيم، علاقه شديدى به تأسيس مدارس، و راه انداختن كتابخانه هاى مساجد و ديگر بناهاى عـلـمـى و ديـنى داشت، از اين رو آثار متعدد دينى از آن بزرگوار به يادگار مانده است، كتابخانه معروف او كه به نام (مكتبة الامام الحكيم ) در نجف اشرف تأسيس شده است، يكى از مجهزترين و مـدرن تـرين كتابخانه هاى اسلامى است، و جالب توجه آنكه اين كتابخانه بيش از يكصد شعبه در سـراسر عراق دارد به فرمان اين پيشواى بزرگ، مدارس و مساجد متعددى در نجف اشرف، بغداد، بـصـره و سـايـر نـقاط عراق و ديگر كشورهاى اسلامى ساخته شد كه هميشه نام آن فقيد سعيد را در خـاطـره هـا زنـده مى سازد، مرحوم سيد محسن حكيم براى اداره امور مرجعيت خود، نظم و سازمان خـاصـى ايـجاد كرده بود و براى هر قسمت مسئول معينى انتخاب نموده بود، و از افراد مطلع در اداره ايـن تشكيلات كمك مى گرفت، به همين دليل تشكيلات او با نظم خاص و آبرومندى اداره مى شد و اين امر در نوع خود در تشكيلات روحانيت بى سابقه بود.

ز) فعاليت :
جمعى گويند از مرحوم سيد محسن حكيم پرسيدند : نظر شما درباره سياست و دخالت علما در آن چيست ؟ او بـا صـراحت تمام فرمود : (اگر معنى سياست اصلاح امور مردم روى اصول صحيح عقلائى و رفاه حـال و آسايش بندگان خدا باشد، (كما اين كه ظاهر امر آن است كه معنى صحيح سياست همين بـاشـد) اسـلام تـمامش همين است و جز سياست چيز ديگرى نيست و علما غير از اين كار ديگرى ندارند و اگر منظور معنى ديگرى باشد، اسلام از آن بيگانه و دور است) به همين دليل او در امور جارى سياسى و اجتماعى دخالت داشت كه چند مورد از آنها آورده مى شود. 1 ـ حضور شجاعانه در جبهه. 2 ـ تكفير حزب شيوعى و اشتراكى. 3 ـ كمك به جنبشهاى آزادى بخش. 4 ـ شركت در نهضت اسلامى ايران.

ح) وفات :
ايـن عـالم بزرگوار پس از عمرى تلاش و كوشش در راه اسلام و قرآن، سر انجام در 27 ربيع الاول 1390 هجري قمري، بـه مـلـكوت اعلى پيوست، و در تشييع پيكر پاك او، صدها هزار نفر شركت جستند، و تشييع جنازه او از بغداد تا نجف، در اثر ازدحام مردم دو روز طول كشيد و عملا به تظاهراتى وسيع عـلـيـه رژيم خون آشام بعث عراق مبدل گشت، نماز ايشان را فرزند برومندش مرحوم سيد يوسف حكيم برگزار نمودند، مدفن آن مرحوم در نجف، در مقبره مخصوص، جنب كتابخانه خود مى باشد.

روحش شاد و یادش گرامی