الگوی پی

 

ماهیت و گفتمان نظام جمهوری اسلامی و شرایط بین المللی و دشمنی نظام استکباری , ضرورت ترسیم اقتصاد مقاومتی را به عنوان الگویی برای توسعه و پیشرفت اقتصادی کشور به خوبی آشکار می سازد . زیرا ماهیت اسلامی و استقلال طلبانه نظام جمهوری اسلامی از همان آغاز به مذاق نظام استکباری خوش نیامده و دشمنی آنان را به دنبال داشت و نظام سلطه از هیچ تلاشی برای ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی فرو گذار ننمود . در همین راستا یکی از گزینه های مقابله آنان با انقلاب اسلامی , اعمال فشارها و تحریم های اقتصادی بود که از آغاز پیروزی انقلاب اسلامی در دستور کار آنان قرار گرفت. این رویکرد , ضرورت تکیه بر توان داخلی و کاستن از وابستگی اقتصادی را به عنوان یک نگاه راهبردی مشخص نمود . با ناکامی نظام استکباری در مقابله مستقیم و نظامی با جمهوری اسلامی از یک سو و پیشرفت کشور و دستیابی به عرصه های علمی از سوی دیگر , دشمنان نظام جمهوری اسلامی که از تبدیل شدن انقلاب اسلامی به الگویی برای کشورهای اسلامی به هراس افتاده بودند , در کنار تهاجم فرهنگی و جنگ نرم و رسانه ای , برای مسدود نمودن راه پیشرفت کشور و به زانو درآوردن نظام و ایجاد نارضایتی و ناامیدی در میان مردم , به تشدید تحریم ها روی آورده و تحت عنوان تحریم های فلج کننده , جنگی اقتصادی را بر علیه نظام جمهوری اسلامی به راه انداختند . نظام جمهوری اسلامی در برابر این جنگ تمام عیار دو راه پیش رو داشت ؛ یا باید تسلیم شده و دست از ارزش ها و اصول اسلامی و سخن حقی که منادی آن بود برداشته و زیر بار خواسته های آنان می رفت یا باید در برابر آنان ایستادگی و مقاومت نموده و پرچم عزت و اقتدار خود را با صلابت در دست نگاه دارد .اینجاست که نقش و ضرورت اقتصاد مقاومتی برای ادامه راه پیشرفت بیش از پیش آشکار می گردد . زیرا این واقعیت قابل انکار نیست که تا وقتی که این آرمان ها و اصول اسلامی و انسانی بر نظام جمهوری اسلامی حاکم است و تا زمانی که نظام ما بر این ارزش ها پا فشاری می کند , دشمنی ها , فشارها و تهدیدهای دشمنان نظام ادامه خواهد داشت .

از آنجا که الگوی پیشرفت و توسعه واقعی و کارآمد الگویی است که با توجه به شرایط و ظرفیت های پیشرفت در کشور و بر اساس مبانی فکری دینی و فرهنگی حاکم بر کشور تنظیم شود و در یک کلمه بومی باشد , الگوی های وارداتی و نسخه های غربی آن که بر اساس مبانی فکری غربی تنظیم شده است , نمی تواند الگوی مناسب و پایداری برای توسعه ما باشد و همانگونه که مقام معظم رهبری فرمودند: پیشرفت برای همه کشورها و همه جوامع عالم , یک الگوی واحد ندارد . پیشرفت یک معنای مطللق ندارد , شرایط گوناگون – شرایط تاریخی , شرایط جغرافیایی , شرایط جغرافیای سیاسی , شرایط طبیعی , شرایط انسانی و شرایط زمانی و مکانی – در ایجاد مدل های پیشرفت , اثر می گذارد . ممکن است یک مدل پیشرفت برای فلان کشور یک مدل مطلوب باشد , عیناً همان مدل برای یک کشور دیگر نا مطلوب باشد … پیشرفت در کشور ما – با شرایط تاریخی ما , با شرایط جغرافیایی ما با اوضاع سرزمینی ما , با وضع ملت ما , با آداب ما , با فرهنگ ما و با میراث ما -الگوی ویژه خود را دارد , باید جستجو کنیم و آن الگو را پیدا کنیم . آن الگو ما را به پیشرفت خواهد رساند , نسخه های دیگر به درد ما نمی خورد , چه نسخه پیشرفت آمریکایی , چه نسخه پیشرفت اروپایی … ما باید به دنبال مدل بومی خودمان بگردیم . هنر ما این خواهد بود که بتوانیم مدل بومی پیشرفت را متناسب با شرایط خودمان پیدا کنیم .[1]
براین اساس , اگر به دنبال ترسیم الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی بر پایه شرایط و ظرفیت ها و موانع کشور هستیم , تنها راه منطقی و کار آمد , الگوی اقتصاد مقاومتی است . الگویی که در آن بر توان داخلی و ظرفیت های کشور تأکید شده و کاهش وابستگی به خارج را هدف گذاری می نماید .
اقتصاد مقاومتی دارای الزاماتی است که بیانگر نقش آن در توسعه و پیشرفت می باشد که این الزامات در کلام رهبری این گونه تبیین شده است :
مردمی کردن اقتصاد، جزو الزامات اقتصاد مقاومتی است. بخش خصوصی را باید توانمند کرد؛ هم به فعالیت اقتصادی تشویق بشوند، هم سیستم بانکی کشور، دستگاه‌های دولتی کشور و دستگاه‌هایی که می‌توانند کمک کنند (مثل قوه مقننه و قوه قضاییه) کمک کنند که مردم وارد میدان اقتصاد شوند.
کاهش وابستگی به نفت یکی دیگر از الزامات اقتصاد مقاومتی است. این وابستگی، میراث شوم صد ساله ماست. ما اگر بتوانیم از همین فرصت که امروز وجود دارد، استفاده کنیم و تلاش کنیم نفت را با فعالیت‌های اقتصادی درآمدزای دیگری جایگزین کنیم، بزرگ‌ترین حرکت مهم را در زمینه اقتصاد انجام داده‌ایم. امروز صنایع دانش‌بنیان ازجمله‌ کارهایی است که می‌تواند این خلأ را تا میزان زیادی پر کند. ظرفیت‌های گوناگونی در کشور وجود دارد که می‌تواند این خلأ را پر کند. همت را بر این بگماریم؛ برویم به سمت اینکه هرچه ممکن است، وابستگی خودمان را کم کنیم.
مسئله‌ مدیریت مصرف، یکی از ارکان اقتصاد مقاومتی است؛ یعنی مصرف متعادل و پرهیز از اسراف و تبذیر. هم دستگاه‌های دولتی، هم دستگاه‌های غیر دولتی، هم آحاد مردم و خانواده‌ها باید به این مسئله توجه کنند؛ که این واقعا جهاد است. امروز پرهیز از اسراف و ملاحظه‌ تعادل در مصرف، بلاشک در مقابل دشمن یک حرکت جهادی است؛ انسان می‌تواند ادعا کند که این اجر جهاد فی‌سبیل‌الله‌ را دارد.
یک بعد دیگر این مسئله‌ تعادل در مصرف و مدیریت مصرف این است که ما از تولید داخلی استفاده کنیم؛ این را همه دستگاه‌های دولتی توجه داشته باشند (دستگاه‌های حاکمیتی، مربوط به قوای سه‌گانه) سعی کنند هیچ تولید غیرایرانی را مصرف نکنند؛ همت را بر این بگمارند. آحاد مردم هم مصرف تولید داخلی را بر مصرف کالاهایی با مارک‌های معروف خارجی (که بعضی فقط برای نام و نشان، برای پز دادن، برای خودنمایی کردن، در زمینه‌های مختلف دنبال مارک‌های خارجی می‌روند) ترجیح بدهند. خود مردم راه مصرف کالاهای خارجی را ببندند.
از زمان باید حداکثر استفاده بشود. طرح‌هایی که سال‌های متمادی طول می‌کشید، امروز خوشبختانه با فاصله کمتری انسان می‌بیند که فلان کارخانه در ظرف دو سال، در ظرف هجده‌ماه به بهره‌برداری رسید. باید این را در کشور تقویت کرد. حرکت بر اساس برنامه، یکی از کارهای اساسی است. تصمیم‌های خلق‌الساعه و تغییر مقررات، جزو ضربه‌هایی است که به «اقتصاد مقاومتی» وارد می‌شود و به مقاومت ملت ضربه می‌زند. این را، هم دولت محترم، هم مجلس محترم باید توجه داشته باشند؛ نگذارند سیاست‌های اقتصادی کشور در هر زمانی دچار تذبذب و تغییرهای بی‌مورد شود.[2]
روشن است که با به کار بستن این الزامات و بر محوریت اقتصاد مقاومتی می توان , الگوی توسعه و پیشرفتی متناسب با شرایط و ویژگیهایی نظام جمهوری اسلامی ترسیم نمود که در برابر هر تهدید و مانعی بتواند پیش رود و افق های روشنی را فرا روی پیشرفت کشور ایجاد نماید .
اقتصاد مقاومتی را نباید با اقتصاد ریاضتی یکسان تلقی نمود زیرا در اقتصاد مقاومتی , هدف گذاری مقابله با تهدیدات بر اساس افزایش توانمندی ها و تکیه بر تولیدات داخلی مورد نظر است و رویکردی فعال ، پویا و درون زا دارد ، در حالی که اقتصاد ریاضتی ، واکنش و عکس العملی منفعلانه در برابر موانع بدون به کار گیری توانمندی و ظرفیت های درونی برای برطرف نمودن آن است .اقتصاد مقاومتى معنايش حصار كشيدن دور خود و فقط انجام يك كارهاى تدافعى باشد؛ نه، اقتصاد مقاومتى يعنى آن اقتصادى كه به يك ملت امكان مي دهد و اجازه مي دهد كه حتّى در شرائط فشار هم رشد و شكوفائى خودشان را داشته باشند.[3]

————————————————-
[1]. پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری , بیانات در دیدار استادان و دانشجویان کردستان , 27/2/88
[2]. همان , بیانات در دیدار با مسئولان و کارگزاران نظام , 3/5/91
[3] . همان ، بيانات در ديدار رئيس‌جمهوری و اعضاى هيئت دولت‌2/6/1391
 

مرکز مطالعات و پاسخ گويي به شبهات/ علی مجتبی زاده